خجند سوكوار

اخيرا با خبر شديم  دكتر نصرالدين خجندي استاد زبان و ادبيات فارسي دانشگاه خجند كشور تاجيكستان به علت بيماري درگذشته است.

اين بنده ايشان را براي نخستين - و البته آخرين بار- دي ماه گذشته در مجمع بين المللي استادان زبان و ادبيات فارسي در تهران ديدم و درنشستهايي كه با ايشان و استاد دكتر صفر عبداللهاز كشور قزاقستان و استاد دكتر اصغر دادبه داشتيم او را مردي داراي اصالت فرهنگي و اخلاقي يافتم  كه البته تلاشي سرشار از شوق و عشق براي پاسداشت زبان و ادبيات فارسي در سرزمين تاجيكستان چاشني شخصيتش بود.

به ياد دارم پيش از آمدن ايشان به جمع ما دكتر صفر عبدالله با چه اشتياق وتاكيدي تلاش هاي اين مرد بزرگ را در پاسداشت زبان فارسي براي ما وصف مي كرد و البته گفت كه ايشان به تازگي در ايران مشغول مداواي بيماري سرطان بوده است كه وقتي قامت بلند و استوار و بيماري زده ايشان از راه رسيد اندوهي بر جانمان نشست.

در حاشيه همين همايش هنگامي كه از ايشان و دكتر اظهر دهلوي و خانم دكتر كلثوم ابوالبشر به نام استادان مروج زبان فارسي در تاجيكستان و هند و بنگلادش تبجيل مي شد دكتر نصرالدين با خواندن غزلي زيبا از همشهري نامدارش كمال خجندي سخنانش را آغاز كرد و متواضعانه خود را خدمتگذار كوچك زبان فارسي ناميد.

گفتني ها ي بيشتر را در باره اين مرد بزرگ و استاد گرانبها دكتر شعر دوست سفير ايران در تاجيكستان و دكتر سيد علي موسوي گرمارودي رايزن فرهنگي وقت  هفته گذشته در روزنامه اطلاعات گفته اند كه خواندني و پر سوز و اندوهبار است.

با مرگ دكتر نصرالدين يكي حامي و مروج و پاسدار حقيقي زبان فارسي در تاجيكستان درگذشت اما اميد داريم كه فرزند استاد كه ادبيات خوانده اند و دهها شاگرد ايشان راهشان را با راستي و درستي ادامه دهند.

زبان و ادبیات فارسی

مقام معظم رهبری در دیدار سالانه خود با اعضای هیات دولت در میان کاستی ها و کارهای انجام نشده و نیز به هنگام طرح دیدگاه ها و پیشنهادهای خود یکی از بهترین راه های پرداختن به ایران و ایران ستایی و ایران شناسی را توجه به زبان و ادبیات فارسی دانستند و دولت را به این مقوله مهم فراخواندند.

عجالتا آنچه از این هشدار و تذکر ایشان در می بابیم این که:

۱-دولت در این زمینه از میزان اهمیت و تاثیر زبان فارسی غافل بوده است و تقریبا به طور جدی کاری نکرده است(جز این که در هر کوره دهات که دانشگاه پیام نور باز کرده نخست رشته ادبیات فارسی را آورده است!)

۲- بهترین ابزار ایران شناسی برای همه مردم ایران و نیز دیگر کشورها زبان فارسی است که باز دولت به این مهم توجه نکرده است و آن قدر راه را کج رفته تا از اشکانیان سر در آورده است.

۳- بینی و بین الله جز تاکید دقیق و درست ایشان در باب اهمیت زبان و ادبیات فارسی کسی دیگر را می شناسیم که این گونه در این باره زبان به تمجید و ستایش زبان و ادبیات فارسی بگشایند و از آن حمایت کنند؟

۴- احتمال دارد دولت کنونی که به برنامه های پنج ساله و چشم انداز بیست ساله اعتقادی ندارد به این بند از برنامه چشم انداز هم توجهی ندارد که گفته است در افق ۱۴.۴ زبان فارسی زبان اول علمی در منطقه باشد و گر نه این تذکر بیان نمی شد.

۵- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که متولی گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج کشور است در این سالها به دلیل تحریم ها و دیگر ملاحظات سیاسی از گشایش دوره های بازآموزی و زبان آموزی در دگر کشورها بازمانده است که بایست برای آن چاره ای فراهم کنند.

۶- وزارت علوم هم در این سالها هنرش گشایش دوره دکتری ادبیات فارسی در دانشگاه های دولتی است که آمارها گویای چند برابر شدن ظرفیت پذیرش در این رشته و مقطع است که هر چند دلگرم کننده است اما نمی توان به این امر به مثابه گسترش و تقویت زبان فارسی نگاه کرد.

۷- انجمن های تخصصی استادان ادبیات فارسی هم با همه تنگناها کوشش خود را صرف همایش سالانه و چاپ مجله کرده اند که البته کاری پسندیده است اما ...

۸- نکته اصلی این است که برای افزایش انگیزه و بالا بردن رقابت نخبگان جوان برای ورود به رشته ادبیات فارسی فاصله بسیاری در میان است و تا زمانی که متخصص و درس خوانده ادبیات فارسی در این کشور گل و بلبل صاحب دفتر و امضا و مهر تایید نباشد و مردم برای کارهای روزمره اداری و اجتماعی خود که با نگارش و متن سر و کار دارد به او مراجعه نکنند و مهر تایید از او دریافت نکنند و به عبارتی تا رشته ادبیات کاربردی (و حتی سود آور و پو ل ساز مانند رشته حقوق) نشود بعید است بتوان انتظار داشت که مردم در میان این همه گرفتاری شبانه روزی خود به فکر ادبیات فارسی و گسترش آن باشند.

۹- حالا که این تاکید و اشاره نشانه ای از کم کاری و غفلت است و بایست بیشتر کار کرد و همت به خرج داد پیشنهاد ما تاسیس سازمان نظام ادبی ایران است  که بتوان به وضع ادبیات فارسی و شیوه شغل شدن آن توجهی کرد و اتفاقی که باعث شد رشته های کشاورزی و حقوق و روانشناسی و پرستاری با تاسیس سازمان نظام صنفی سامان گرفتند برای رشته ادبیات هم پیش آید.

مشهد مقدس - شهریور ۱۳۹۰